Cin Ali Vakfı’na İsmail Hakkı Tonguç Ödülü ‘Köy Enstitüsü ruhunu yaşatalım’/ GÖZEN ESMER
Günümüzde Cumhuriyet değerlerini yaşatan Cin Ali Vakfı, İsmail Hakkı Tonguç Ödülü’nü kazandı. Vakıf Başkanı Nevin Apaydın, ‘Cin Ali’nin arkasındaki hikâye sadece bizim ailemizin değil aynı zamanda Türkiye’nin, Cumhuriyet’in, Türk Eğitim Tarihi’nin, Köy Enstitüleri’nin de tarihi’ dedi.
GÖZEN ESMER
Cin Ali serisinin yaratıcısı Rasim Kaygusuz’un mirasını yaşatmak, Cumhuriyet’in eğitim tarihine ışık tutmak amacıyla 2016 yılında Kurulan Cin Ali Vakfı, bugüne kadar pek çok etkinlikle dikkat çekti. Vakıf, en son İsmail Hakkı Tonguç Ödülü’ne layık görüldü. Ankara’nın köklü eğitim kurumları üzerine seminerler düzenleyen Vakıf, daha sonra bu seminerler dizisini kitap haline getirdi. Kitap Cumhuriyet’in ve Ankara’nın başkent oluşunun 100. Yılı’na bir armağan olarak yayımlandı.
“Yeni Toplum Yeni Çocuk” konulu sergiler düzenleyen Vakıf, bir dönemin çocuk kahramanı Cin Ali’nin peşinde Cumhuriyet değerlerini yaşatıyor. Cin Ali Vakfı Başkanı Nevin Apaydın’la hem yaptıkları çalışmaları hem de Kahramanmaraş ve Siverek’teki okul saldırılarının arka planını konuştuk.
‘CİN ALİ ASLINDA CUMHURİYET’İN TARİHİ’
- Cin Ali Vakfı, İsmail Hakkı Tonguç Ödülü’ne layık görüldü. Bu ödülün sizler için anlamı nedir? Ne hissediyorsunuz?
İsmail Hakkı Tonguç Eğitim Uygulamaları Ödülü’nü almak çok gurur verici tabii ki. En saygın kurumlardan biri tarafından çalışmalarımızın değerli bulunması; yaptıklarımızın yıl boyunca izlenmiş olması bundan sonraki çalışmalarımız için de sorumluluğumuzu artırıyor.
- Köy Enstitüleri’nin kuruluş yıl dönümünü arkamızda bıraktık. Cin Ali Vakfı’nın da Köy Enstitüleri hakkında epey bir çalışması var. Bu çalışmalarla neyi hedeflediniz?
Köy Enstitüleri’nin Türk Eğitim Tarihi içindeki yeri ve önemi her geçen gün daha da iyi anlaşılır oldu. Zamanının ötesinde bir eğitim anlayışıyla kurulan bu yapıyı her incelememizde yeni bir yönünü keşfediyoruz. Tükenmeyen bir kaynak bizim için. Bunun dışında duygusal bir bağlılığımız da var. Annem ve babam, Remziye ve Rasim Kaygusuz, Köy Enstitüleri olmasaydı okuma olanağı bulamayacaklar, öğretmen olamayacaklardı. Her ikisi de çok çalışkan, çok becerikli ve vatanına, milletine, Atatürk’e ve Cumhuriyet’e çok bağlı insanlardı. Bu özellikler kendi kişiliklerinden olduğu kadar Köy Enstitüsü’ndeki eğitimin öğrencilerine verdiği eğitimin sonucu aynı zamanda.
Vakıf kurulurken Cin Ali kimdir, neden yazılmıştır, kim yazmıştır sorularıyla çok karşılaştık. Bu soruların yanıtını vermek üzere de Cin Ali Müzesi’ni kurmaya karar verdik. Cin Ali’nin arkasındaki hikâye sadece bizim ailemizin değil aynı zamanda Türkiye’nin, Cumhuriyet’in, Türk Eğitim Tarihi’nin, Köy Enstitüleri’nin de tarihi. Müzeyi hazırlarken yaptığımız çalışmalar boyunca hem çok şey öğrendik hem de pek çok araştırmacı, akademisyenle tanıştık. Vakfın zamanla bilginin toplandığı, işlendiği ve yayınlandığı güvenilir bir kuruma, bir akademiye dönüşmesini hedefledik. Cin Ali Eğitim Araştırmaları ve Çocuk Kütüphanesi’ni de bu amaçla kurduk. Yaptığımız toplantıların, seminerlerin kaydını tutuyoruz ve zaman içinde kitaplaştırıyoruz ki bu bilgiler uçup gitmesin. Köy Enstitüleri, eğitim tarihi, çocuk edebiyatı, okuma kültürü, Ankara, arkeoloji, sanat tarihi, bilim tarihi çalıştığımız konulardan bazıları.
‘GÜNÜMÜZDE BİREYSEL KALKINMA HEDEFLENİYOR’
- Kahramanmaraş ve Siverek’te okullara saldırılar düzenlendi. Mesele kamuoyunda güvenlik boyutuyla tartışılıyor ama bir de işin sosyal ve kültürel bir boyutu var. Yozlaşmayla mı karşı karşıyayız? Köy Enstitüleri’nin ruhu yaşadığımız bu yabancılaşmaya panzehir olur mu? Bu ruh neydi?
Uzun zamandır okullardaki güvenlik sorunu konuşuluyordu. Ne yazık ki ciddiye alınması için bu boyutta olayların olması gerekiyormuş. Sorunu bir güvenlik zafiyeti olarak görmek yanlış olur. Kültürel ve sosyal boyutunu yozlaşmayla açıklamak da yeterli olmaz sanırım. Eğitimin bu noktaya gelmesi bir sürpriz değil. Önlemler alınmazsa daha da kötüye gideceğini söylemek için kâhin olmaya da gerek yok.
Köy Enstitüleri, eğitimin sadece dört duvar arasında değil, hayatın tam merkezinde, üretimle iç içe ve toplumsal dönüşümü hedefleyen bir eğitim anlayışına sahipti. İnsan aklını özgürleştirme, kişiliğini geliştirme, yaratıcı yeteneklerini ortaya çıkarma, en olumsuz koşullarda bile sorunları çözebilecek kapasitede insan yetiştiren kurumlardı. Kendi için değil de toplum için çalışan vatandaşlar yetiştirmeyi hedefliyordu. Enstitülerden mezun olanlar “Bu vatanı kalkındırmak” için çalışacaklardı.
Günümüzde de çağdaş eğitim, verdiğini, kendine yetebilen, yetenekleri ortaya çıkaran, özgür bireyler yetiştirdiğini söyleyen okullar pek çok. Buralardaki eğitimin sonucunda toplumsal kalkınma yerine bireysel kalkınmayı hedefleyen kişiler yetişiyor.
‘KÖY ENSTİTÜLERİ BİZE ÖZGÜ BİR MODELDİ’
- Günümüz eğitim sistemindeki arayışlar ve çocukların değişen alışkanlıkları göz önüne alındığında, Cin Ali’nin temsil ettiği eğitim anlayışını bugüne taşımak adına önümüzdeki dönemde ne gibi çalışmalar yapmayı planlıyorsunuz?
Cin Ali Eğitim ve Kültür Vakfı’nı 2016’da kurduk; Cin Ali Kütüphanesi’ni 2018’de, Cin Ali Müzesi’ni 2019’da açtık. 10 yıldır deneyimlerimizi biriktirdik; bir kısmını paylaşabildik.
Cin Ali’nin asıl görevi çocuklara okumayı öğretmek ve sevdirmek. Kitap okuyan, okuduğunu anlayan, düşünen çocuklar bu ülkenin geleceği. Çocuklarımızı yetiştirmeleri için emanet ettiğimiz öğretmenlerimize hak ettikleri itibarı sağlamamız gerekiyor. Geçmişimizi bilmeden geleceğe güvenle bakamayız. Köy Enstitüleri’nin en önemli özelliklerinden biri de bize özgü olmasıydı. Bugün başka ülkelerden aldığımız modellerin yerine kendimize özgü modelleri uygulayabilirsek başarılı oluruz. Cumhuriyet’in eğitim alanında verdiği mücadeleyi ve eğitimcilerimizi tekrar hatırlatmak da önemli görevlerimizden biri.
Eğitim, müzecilik, okuma kültürü alanında söyleyeceklerimizi artık daha geniş kapsamlı aktarmaya çalışacağız. Anne-babalar ve öğretmenler için eğitim programları açmayı düşünüyoruz. Çeşitli kurumlarla ilişkilerimiz güçleniyor, birlikte neler yapabileceğimiz konuşuyoruz. Müzemizi ülke sınırları dışına taşımak da hedeflerimizden biri.
- Son olarak okurlarımıza ne söylemek istersiniz?
Gelecek için hayalleri olanların umutları tükenmez. Bizim hayallerimiz, planlarımız çok bu yüzden de umudumuz hep var. Gelin hep birlikte yapalım.
* * * * * * * * * * * * * * *
* * * * * * * * * * * * * * *
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder